Karakteristika
|
Islami
|
Krishtërimi
|
1. Pastërtia e monoteizmit
|
Monoteizëm i pastër, absolut: Doktrina e Teuhidit (njëshmëria absolute e Allahut) është themeli dhe thelbi, pa personifikim, mishërim, bij, apo partnerë. Alllahu është i lartësuar përtej atributeve të krijimit.
|
Doktrina e Trinitetit dhe mishërimit: Besimi në një Zot në tre persona (Ati, Biri, Shpirti i Shenjtë), dhe mishërimi i Zotit në personin e Krishtit (Jezusit). Muslimanët e konsiderojnë këtë një largim nga monoteizmi i pastër.
|
2. Ruajtja e tekstit
|
Kurani është i ruajtur: Teksti hyjnor (Kurani) është i mbrojtur nga Allahu prej ndryshimeve dhe shtrembërimeve gjatë shekujve, i transmetuar shpesh (mutawatir) me shkrim dhe recitim që nga koha e Profetit.
|
Tekste të ndryshme dhe origjinaliteti: Katër ungjijtë (dhe të tjerë) janë shkruar nga duart e njeriut shumë kohë pasi Jezusi u ngrit. Ekzistojnë ndryshime historike në versione, dorëshkrime dhe rrëfime në lidhje me ngjarjet dhe doktrinën.
|
3. Gjithëpërfshirja e legjislacionit dhe sistemit të Zekatit
|
Një sistem gjithëpërfshirës i jetës: Islami është një sistem i plotë i jetës, shtetit dhe metodologjisë, duke përfshirë legjislacion të saktë për qeverisjen, ekonominë, marrëdhëniet ndërkombëtare dhe etikën. Zekati është një shtyllë thelbësore: Një sistem financiar i detyrueshëm që siguron solidaritet social dhe lufton sistematikisht varfërinë.
|
Ndarja e fesë nga shteti dhe aspekti shpirtëror: Krishtërimi historikisht është fokusuar në aspektet shpirtërore dhe morale personale. Sistemet moderne ligjore dhe financiare shpesh janë laike ose të pavarura nga kisha. Bamirësia është vullnetare: Donacionet (të dhjetat) janë akte vullnetare dhe të rekomanduara, jo një detyrë e detyrueshme financiare me shtylla specifike.
|
4. Mrekullia shkencore dhe legjislative
|
Mrekulli e ripërtërirë: Kurani i Shenjtë është mrekullor në elokuencën e tij gjuhësore dhe përfshin shenja shkencore dhe legjislative që përputhen me zbulimet moderne, duke treguar burimin e tij hyjnor.
|
Tekste letrare dhe historike: Tekstet e krishtera zakonisht lexohen dhe kuptohen si letërsi simbolike, rrëfime historike ose reflektime teologjike. Nuk ka pretendime për mrekulli shkencore në të njëjtin model ose sfidë të paraqitur në Kuran.
|
5. Integrimi shpirtëror dhe etik
|
Bilanci gjithëpërfshirës: Islami arrin një ekuilibër ideal midis kërkesave të shpirtit dhe trupit, adhurimit dhe punës, kësaj jete dhe jetës së përtejme. Ai refuzon manastirizmin e tepruar dhe urdhëron punën dhe ndërtimin e tokës.
|
Fokusi në spiritualitet dhe manastirizëm: Krishtërimi historikisht ka dëshmuar një fokus të madh në manastirizëm, beqari dhe asketizëm absolut nga jeta e kësaj bote (si në Katolicizëm dhe Ortodoksi), gjë që çoi në ndarjen e fesë nga jeta praktike në disa kontekste.
|
6. Qartësia e doktrinës dhe mungesa e priftërisë
|
Qartësia e doktrinës dhe mungesa e priftërisë: Besimi është i qartë dhe i drejtpërdrejtë (besimi në Allahun, engjëjt e Tij, librat e Tij, të dërguarit e Tij...). Marrëdhënia është e drejtpërdrejtë midis adhuruesit dhe Zotit të tij. Nuk ka klasë priftërore ndërmjetëse midis Krijuesit dhe krijimit.
|
Kompleksiteti dhe priftëria: Krishtërimi përmban disa komplekse teologjike të paqarta (si mëkati origjinal, shëlbimi, misteri i Trinitetit) që kërkojnë interpretim kishtar. Priftëria (priftërinjtë dhe murgjit) luan një rol ndërmjetësimi në falje dhe rituale.
|
7. Universaliteti i mesazhit dhe përjetësia
|
Një mesazh final, universal: Islami u drejtohet të gjithë njerëzimit në çdo kohë dhe vend (duke shfuqizuar mesazhet e mëparshme), duke ofruar zgjidhje për të gjitha epokat dhe kombet.
|
Mesazhe të kufizuara në kohë dhe hapësirë: Mesazhi origjinal i Jezusit iu drejtua Bijve të Izraelit. Format aktuale të krishterimit janë lidhur historikisht me kulturën perëndimore dhe nuk e konsiderojnë veten shfuqizuese të ligjeve të mëparshme në të njëjtin koncept islam.
|
8. Koncepti i profetësisë dhe profetëve
|
Nderimi i të gjithë profetëve: Islami urdhëron besimin në të gjithë profetët dhe të dërguarit pa dallim, dhe i lartëson ata mbi papërsosmëritë dhe mëkatet e përmendura në shkrimet e mëparshme.
|
Pikëpamja për profetët e mëparshëm dhe Jezusin: Teurati (Dhiata e Vjetër) ndonjëherë përshkruan profetë të caktuar në një mënyrë të papërshtatshme. Krishtërimi fokusohet më shumë në hyjninë e Jezusit sesa në profetësinë e tij, duke e bërë atë Zot dhe shëlbues, jo thjesht një profet dhe i dërguar.
|
9. Fitra (Dispozita natyrore), Racionaliteti dhe Lehtësia
|
Feja e Fitras (Dispozita natyrore), Racionalitetit dhe Lehtësisë: Rregullat islame përputhen me natyrën njerëzore dhe arsye të shëndoshë (pastërtia, ndalimi i alkoolit, bixhozit dhe fajdes). Feja është lehtësi, jo vështirësi.
|
Besime metafizike të vështira: Disa besime të krishtera si "mëkati origjinal" dhe "shëlbimi" (Zoti që kryqëzon Veten) konsiderohen të palogjikshme dhe në kundërshtim me natyrën njerëzore nga një perspektivë islame.
|
10. Qartësia në adhurim dhe zbatim praktik
|
Qartësia në adhurim dhe zbatim praktik: Pesë shtyllat e Islamit janë të qarta dhe të drejtpërdrejta (lutja, agjërimi, zekati, haxhi) dhe ndodhin çdo ditë dhe çdo vit, duke lehtësuar zbatimin praktik.
|
Rituale të ndryshme dhe komplekse: Adhurimi dhe ritualet ndryshojnë shumë midis denominacioneve; disa mbështeten në mistere të ndërlikuara kishtare (siç janë Eukaristia dhe rrëfimi) dhe kërkojnë një ndërmjetës kishtar për kryerjen e tyre.
|
